صراط مستقـــــــیم

نسبت میان «قرابت و ولایت» (به معنی میزان تصرّف و حقّ تصرّف) را در روابط و مناسبات جاری میان خودمان پذیرفته و آن را مراعات میداریم.
میخواهم عرض کنم، درک این نسبت، فطری و ذاتی وجود بشر است.
هیچ به رابطه و نسبت میان فرزندان یک خانه و میزان دخل و تصرّف آنها در امور و دارایی خانوادگی توجّه کردهاید؟ فرزندان خانواده را اهل خانه، محرم خانه، صاحب کلید و اذن دخل و تصرّف در مایملک و دارایی خانوادگی و حتّی میراث بر پدر میشناسند. بعد از پدر، پسر ارشد، صاحب انگشتری پدر میشود و ارث پدری از شیر مادر نیز برای فرزندان شیرینتر و پاکیزهتر است.
راز این همه برخورداری و محرمی و اختیار، به میزان تقرّب و نزدیکی فرزندان به پدر و مادر و خانواده برمیگردد. حال به میزان برخورداری، محرمی و اختیار عمل عموزادهها، خالهزادهها و عمّهزادهها از همین خانه و خانواده توجّه کنید، هیچ کدام جای فرزندان خانواده و اختیارات ایشان را نمیگیرند. چنانچه این نسبت به سطح همسایگی، همولایتی، هممیهنی تنزّل بیابد، به همین نسبت هم میزان برخورداری و محرمی و اختیار عمل ها نسبت به آن خانواده، کم و کمتر میشود تا آنجا که به دشمنی و کینورزی میانجامد.
«تقرّب»، میزان محرمی و لاجرم میزان برخورداری و اختیار عمل را که همان ولایت است و حقّ تصرّف را معلوم میسازد. چنانچه شخصی قصد رفتن به خانهای و دیدار از خانوادهای را داشته باشد، امینترین و صادقترین شخص راهنما و بلد به سوی آن خانه و خانواده، چه کسی میتواند باشد؟
پدر خانواده؟ فرزند خانواده؟ همسایه؟ و ...
اولیترین شخص برای هدایت و راهنمایی، لاجرم مقرّبترین نیز میتواند باشد. کجا دیدهاید که برای تشخیص میزان محرمی فردی به خانه و خانوادهای، اقدام به قرعهکشی یا رأیگیری کنند؟ از این اقدام هر فرد سادهلوحی میخندد.
حضرت نبیّ اکرم(ص) در اعلام امامت و ولایت امیرمؤمنان(ع) به میزان تقرّب ایشان اشاره کرده و فرمودهاند:
«یا علی! تو برادر من، وصیّ من، وارث من هستی. گوشت تو از گوشت من، خون تو از خون من است. سازش و آشتی تو، سازش و آشتی من، جنگ تو جنگ من است. ایمان در گوشت و خون تو آمیخته است، همانگونه که با گوشت و خون من آمیخته است. فردای قیامت، بر سر حوض کوثر، تو خلیفه من هستی و پس از مرگم، این تویی که قرض مرا میپردازی ...»
به عبارت دیگر، پیامبر اکرم(ص) به صراحت اعلام میدارد، «ای علی! «تو منی» و «من توام».»
این معنی را امام علی(ع) به خوبی میداند و نیازی به شنیدن و تکرارش ندارد. پیامبر اکرم(ص) این معنا را در این عبارات چند وجهی به مسلمانان اعلام میکند تا شاید پی به مقام و جایگاه ایشان و اهل بیت(ع) ببرند! اشاره مستقیم پیامبر اکرم(ص) به «فی القربی» اشاره به میزان قرابت و لاجرم میزان ولایت و سرپرستی امام علی(ع) و اهل بیت(ع)، نسبت به مردم دارد؛ زیرا با تأییدات آسمانی، رسول خدا(ص) که رحمت خدا بر او باد:
«... وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَی ٭ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَی؛2
سوگند به اختر [= قرآن] چون فرود می آید. [كه] یار شما نه گمراه شده و نه در نادانی مانده و از سر هوس سخن نمی گوید. این سخن به جز وحیای كه نازل می شود، نیست.»
«صراط مستقیم» صراط انبیاء و مرسلین، صراط رسول خدا(ص) و صراط اهل بیت(ع) است که در «تقرّب» و «ولایت»، از عالیترین رتبه، نسبت به جمیع مخلوقات اوّلین و آخرین برخوردارند. در «سوره یس»، قلب قرآن کریم، خطاب به رسول خدا(ص) میفرماید: «إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ ٭ عَلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ؛3 كه قطعاً تو از [جمله] پیامبرانی. بر راهی راست.»
امام سجّاد، حضرت زین العابدین(ع) فرمودند:
«نَحنُ ابوابَ اللهُ وَ نَحنُ الصِراطَ المُستَقیم؛4
ماییم درهای خدا و ماییم صراط مستقیم.»
تنها در وقت معرفت به نورانیّت محمّد و آل محمّد(ص) و گفتوگو از تقدّم «خلقت نوری» بر خلقت مادّی، مطابق نظام معرفتی دین اسلام، میتوان به معنی سخن و مفهوم «قرابت» و یگانگی حضرت رسول اکرم(ص) و اهل بیت(ع) پی برد و لاجرم، مقام ولایت ایشان و شایستگیشان برای امامت بر مسلمانان و هدایت خلق روزگار در صراط مستقیم را دریافت.
«يَهْدِی بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلاَمِ وَيُخْرِجُهُم مِّنِ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِیهِمْ إِلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ؛5
خدا هر كه را از خشنودی او پیروی كند، به وسیله آن [كتاب] به راه های سلامت رهنمون می شود و به توفیق خویش آنان را از تاریكیها به سوی روشنایی بیرون می برد و به راهی راست هدایتشان می كند.»

پینوشتها:
1. بحارالأنوار، ج 8، ص 70.
2. سوره نجم، آیات 1 ـ 4.
3. سوره یس (36)، آیات 3 و 4.
4. معانی الاخبار، ص 35.
5. سوره مائده (5)، آیه 16.